คนค้นฅนย้อนหลัง หัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรฝั่งตะวันตก

 คนค้นฅนย้อนหลัง หัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรฝั่งตะวันตก

 
ดูรายการคนค้นฅนย้อนหลัง วันที่ 12 กรกฎาคม 2554 (หัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรฝั่งตะวันตก)


ดูทีวีย้อนหลัง คนค้นฅนย้อนหลัง



หมายเหตุ ... คลิปวิดีโอทั้งหมดบนเว็บไซต์นี้เป็นเพียงการนำลิงค์มาจากเว็บอัพโหลดคลิ ปเท่านั้น vdo ทั้งหมดถูกเก็บอยู่ที่เว็บไซต์บริการฝากไฟล์วิดีโอเหล่านั้นตามที่มีลิงค์ ชี้ไปโปรดทราบว่าทางผู้ดูแลเว็บไซต์แห่งนี้เพียงไปพบลิงค์ จากเว็บเหล่านั้นและนำมารวบรวมไว้เป็นหมวดหมู่ เพียงเพื่อให้ผู้ใช้สามารถค้นหาคลิปต่างๆเหล่านั้นได้ง่ายขึ้นเราไม่ได้เป็น ผู้อัพโหลดไฟล์เหล่านั้น และหากท่านพบวิดีโออันใดที่ละเมิดลิขสิทธิ์โปรดแจ้งเราทางอีเมลล์ที่ปราก ฎด้านล่าง เพื่อให้ผู้ดูแลเว็บลบคลิปดังกล่าวออกจากเว็บแห่งนี้ต่อไป ...


 

เดินตามรอยวัฒนธรรม โมเดลการอนุรักษ์ผืนป่าที่บ้านกองม่องทะ

พล วัตรที่เคลื่อนที่ไปข้างหน้ามีผลให้วิถีชีวิตของคนเราเปลี่ยนไป ไม่เว้นแม้แต่ชุมชนในผืนป่าที่วันนี้จะหาอยู่หากินแบบในอดีตเป็นเรื่องยาก อีกทั้งในความเป็นคนป่า อาศัยอยู่ก่อนถูกประกาศเป็นพื้นที่อนุรักษ์ วันนี้กฎหมายอนุรักษ์บีบบังคับให้วิถีวัฒนธรรมดั้งเดิมไม่สามารถนำมาใช้ได้ อย่างปกติสุข แต่วันนี้ที่บ้านกองม่องทะ อำเภอสังขละบุรี ชุมชนกระเหรี่ยงในพื้นที่อนุรักษ์กำลังเดินทางกลับไปสู่วิถีดั้งเดิม เพื่อความปกติสุขของคน ของป่า และสัตว์ป่า

ปราโมทย์ ศรีใย เจ้าหน้าที่ภาคสนามมูลนิธิสืบนาคะเสถียร ประจำพื้นที่ทุ่งใหญ่นเรศวรฝั่งตะวันตก รับผิดชอบ 6 ชุมชนที่ตั้งอยู่ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าฯ บอกว่า วันนี้หลายสิ่งหลายอย่างเปลี่ยนแปลงไป ทำให้วิถีชีวิตดั้งเดิมของชุมชนในป่าต้องไหลตาม ซึ่งสิ่งที่เกิดขึ้นนั้นมีผลกระทบต่อผืนป่าโดยตรง ไม่ว่าจะเป็นการทำเกษตรเชิงเดี่ยวซึ่งมีผลต่อการทำลายผืนดินให้เสื่อมโทรม เร็ว การไถพื้นที่ทำการเกษตรโดยไม่มองความสำคัญของระบบนิเวศน์ก็อาจทำให้ไม่มี เครื่องมือสำหรับกั้นขวางทางน้ำที่อาจจะหลากเข้าสร้างความเสียหายให้หมู่ บ้านได้

แต่หลังจากการได้พูดคุยกับชาวบ้านในชุมชนพบว่า พวกเขามีวัฒนธรรมที่สำคัญในความเป็นคนป่า เขาสามารถใช้ชีวิตอยู่ร่วมกับป่าได้อย่างเป็นมิตร ไม่เบียดเบียนเกินความจำเป็น

“อย่างการทำไร่ เราอาจเข้าใจผิดว่ากระเหรี่ยงทำไร่เลื่อนลอย ทำที่หนึ่งเสร็จก็ย้ายไปทำที่ใหม่ แต่จริงๆ พวกเขาย้ายที่เพราะต้องการพักฟื้นหน้าดินให้กลับมาสมบูรณ์ก่อนแล้วย้ายกลับ มาทำใหม่ เขาทำเป็นวงรอบวนไปวนมาในที่เดิม ซึ่งหากเรียกให้ถูกต้องเรียกว่าไร่หมุนเวียน”

อย่างไรก็ดี ในความเข้าใจของเจ้าหน้าที่อนุรักษ์ ไร่หมุนเวียนซึ่งต้องรอการพักฟื้นของหน้าดินหลายปีจนต้นไม้โตขึ้นเหมือนเป็น ป่าใหม่ พอเข้ากลับมาถางทำไร่ ก็จะถูกเจ้าหน้าที่จับเพราะคิดว่าเป็นการฟันป่า แต่ในความที่ตรงนั้นเป็นไร่เดิมของเขา ที่เรียกกันว่าไร่ซาก

เมื่อ ถูกจับ ก็เกิดความแค้นเคืองโกรธต่อกัน เจ้าหน้าที่ก็ต้องการจับ ส่วนชาวบ้านก็ต้องการทำกินตามวัฒนธรรมที่ไม่ทำลายป่า ทั้งคู่ต่างทำหน้าที่อนุรักษ์ทั้งคู่ เพียงแต่เดินกันคนละทาง

ปราโมทย์ ศรีใย เจ้าหน้าที่ภาคสนามมูลนิธิสืบนาคะเสถียร

ปราโมทย์ บอกว่า ด้วยเหตุนี้มูลนิธิสืบนาคะเสถียรจึงเข้ามาเป็นกาวใจระหว่างเจ้าหน้าที่กับ ชาวบ้าน อธิบายให้สองฝ่ายเข้าใจ ถึงการทำหน้าที่อนุรักษ์ด้วยกันทั้งคู่

“เรา อธิบายให้เจ้าหน้าที่เข้าใจถึงการทำไร่หมุนเวียนตามวัฒนธรรมเดิมของกระเหรี่ ยง แต่เราก็ต้องอธิบายถึงความสำคัญของการเป็นพื้นที่อนุรักษ์ของแผ่นดินที่เขา อาศัยเช่นกัน ตรงนี้จึงเป็นที่มาของการทำแนวเขตพื้นที่ใช้สอยของชาวบ้าน”

การทำแนวเขตพื้นที่ใช้ประโยชน์ คือการตกลงร่วมกันว่า ชาวบ้านจะทำไร่หมุนเวียนในพื้นที่ที่ถูกขีดไว้ ไม่ขยายออกไปในพื้นที่อื่นอีก

“หลัง จากทำแนวเขตเสร็จ เราชวนชาวบ้านกองม่องทะตั้งคณะกรรมการชุมชนขึ้นเพื่อทำหน้าที่เป็นตัวแทนใน การอนุรักษ์พื้นที่ของชุมชน มีการตั้งกฎกติกาชุมชนเกี่ยวกับการใช้ประโยชน์ในผืนป่า ซึ่งตรงนี้มีเจ้าหน้าที่อนุรักษ์เข้ามามีส่วนร่วมในการตั้งกฎด้วย เพื่อไม่ให้ผิดต่อหลักกฎหมาย แต่ที่สุดแล้วคนที่ตั้งต้องเป็นคนในชุมชน”

ปราโมทย์ บอกว่า ในวันนี้แม้ว่าการเข้าไปใช้ประโยชน์ในพื้นที่อนุรักษ์จะถือเป็นเรื่องผิด กฎหมาย แต่ในบางเรื่องที่เกี่ยวข้องกับปัจจัยการดำรงชีวิตก็จำเป็นต้องมีการจัดการ เสียใหม่ เพื่อไม่ให้เกิดปัญหาเรื้อรัง การตั้งกฎกติการ่วมกันระหว่างชุมชนกับเจ้าหน้าที่คือการจัดการพื้นที่วิธี หนึ่ง

การตั้งคณะกรรมการชุมชน ไม่ใช่แค่ทำหน้าที่เป็นผู้รักษากฎอย่างเดียว แต่ยังทำหน้าที่ลาดตระเวนร่วมกับเจ้าหน้าที่อนุรักษ์ในการดูแลพื้นที่รอบ หมู่บ้านอีกด้วย

นอกจากนี้ สิ่งสำคัญที่มูลนิธิสืบนาคะเสถียร ได้ข้าไปทำงานร่วม คือ กิจกรรมทางวัฒนธรรม ในปีที่ผ่านมาได้ร่วมส่งเสริมวัฒนธรรม โดยการซื้อเครื่องดนตรีที่ใช้ในการรำตง

“ทำไมเราต้องส่งเสริมการรำตง เพราะเนื้อเพลงที่ใช้ในการรำตง มีเนื้อหาพูดถึงวัฒนธรรมการใช้ชีวิตและการรักษาผืนป่า”

จาก การทำงานร่วมกันกับชุมชนมาตลอด 4 ปี ปราโมทย์บอกว่า วันนี้การทำงานโดยใช้วัฒนธรรมเป็นที่ตั้งนั้น ทำให้ทิศทางการทำงานด้านอนุรักษ์สามารถเดินหน้าไปได้ด้วยดี และภัยคุกคามลดน้อยลง

ด้าน วีรยา โอชะกุล หัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตก เองก็เห็นด้วยกับความคิดที่ว่าการใช้วัฒนธรรมมาเป็นหัวใจของการทำงานสามารถ ทำให้งานเดินหน้าไปได้ด้วยดีกว่าเมื่อก่อนที่ใช้กฎหมายเป็นตัวตั้ง

วีรยา บอกว่า เมื่อเปลี่ยนแนวทางการแก้ปัญหา ทำให้มีทางออกมากขึ้น

“วันนี้ เราให้ชุมชนจัดการกันเอง ให้เขาตั้งกฎกติกาการอนุรักษ์ภายในชุมชน ให้มูลนิธิสืบฯ เป็นพี่เลี้ยง แล้วทางเจ้าหน้าที่ก็ลงไปช่วยอุดในช่องว่างที่ยังขาด”

“อย่างบางเรื่องที่ขัดกับกฎหมาย เราก็ต้องไปบอกว่าไม่ได้ แล้วมาหาแนวทางอื่นร่วมกัน”

วีรยา โอชะกุล หัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรฝั่งตะวันตก

วันนี้การทำงานร่วมกับชุมชนวีรยา ยอมรับว่าได้รับข้อมูลภายในผืนป่ามากขึ้นกว่าเมื่อก่อนมาก จากเดิมที่เจ้าหน้าที่ออกลาดตระเวนกันเอง ไม่ค่อยหาข้อมูลภัยคุกคามได้เท่าไหร่ แต่ชาวบ้านซึ่งเป็นคนในพื้นที่เขาจะรู้ดีว่าใครทำอะไร ทำให้เราทราบความเคลื่อนไหว

“ส่วนการทำงานจริงๆ นั้น เราจะเข้าไปก็ต่อเมื่อคณะกรรมการชุมชนไม่สามารถจัดการเองได้ หมายถึงว่า เจอคนกระทำผิดเตือนแล้วไม่ฟัง เราจึงเข้าไปจัดการ พยายามให้มันเป็นวิธีสุดท้าย”

สำหรับอนาคตหัวหน้าเขตรักษา พันุ์สัตว์ป่าฯ บอกว่า อยากให้ชุมชนในทุ่งใหญ่นเรศวรฝั่งตะวันตกทั้ง 6 ชุมชน ก้าวไปในทิศทางเดียวกันนี้ทั้งหมด ซึ่งวันนี้ทางบ้านกองม่องทะสามารถสร้างรูปแบบการจัดการชุมชนโดยใช้วัฒนธรรม เป็นที่ตั้งได้อย่างเกือบจะสมบูรณ์แบบแล้ว ซึ่งหากสามารถก้าวไปได้ด้วยกันทั้งหมด การอนุรักษ์ทรัพยากรที่มีอยู่ก็จะสำฤทธิ์ผลมากยิ่งขึ้นอย่างแน่นอน